Bilim Teknoloji

Oxford Üniversitesi ve nükleer saptırma girişimi OuSoCo araştırmacıları tarafından yürütülen çalışma, uzay kayalarının sanılanın aksine yoğun stres altında daha da güçlendiğini ortaya koydu.

Araştırmanın en şaşırtıcı bulgusu, nükleer bir patlamanın asteroidi parçalara ayırıp Dünya üzerine "taş yağdırmak" yerine, gök cismini tek parça halinde tutarak rotasını değiştirebileceği yönünde.

Asteroidler darbe aldıkça güçleniyor Campo del Cielo demir göktaşından alınan numuneler üzerinde yapılan deneylerde, madde yapısının radyasyon ve yüksek enerji karşısındaki tepkisi ölçüldü.

CERN'deki parçacık hızlandırıcı kullanılarak yapılan testler sonucunda şu veriler elde edildi:

Dayanıklılık Artışı: Göktaşı numunesi, yoğun darbeye maruz kaldığında malzeme direncinin 2,5 kat arttığını gösterdi.

Gerilme Hızı Bağımlılığı: Kayanın, darbe ne kadar sert olursa enerjiyi o kadar etkili bir şekilde dağıttığı (sönümlediği) tespit edildi.

Yapısal Adaptasyon: Yüksek enerjili proton ışınlarıyla bombalanan numune önce esnedi, ardından şaşırtıcı bir şekilde yeniden sertleşerek yapısını korudu.

DART görevinden nükleer seçeneğe 2022'de gerçekleştirilen DART misyonu, bir asteroidi fiziksel bir araçla (kinetik çarpma tertibatı) vurarak rotasını değiştirebileceğimizi kanıtlamıştı. Ancak her asteroidin aynı yöntemle durdurulması mümkün olmayabilir. Yanlış noktaya yapılan bir müdahale, göktaşının parçalanmasına veya beklenmedik bir momentum kazanmasına yol açabilir.

Yeni araştırma, "nükleer seçenek" için filmlerdeki gibi asteroidin içine sondaj yapıp patlayıcı yerleştirilmesine gerek kalmayabileceğini savunuyor.

Bunun yerine, asteroidin yakınında gerçekleştirilecek bir nükleer patlama (standoff detonation), gök cisminin yüzeyindeki bir katmanı buharlaştırarak itki oluşturacak ve yörüngesini Dünya'dan uzaklaştıracak.

Gelecek planları ve farklı bileşenler Araştırmacılar bu testte homojen yapısı nedeniyle demir zengini bir numune kullandı. Bir sonraki aşamada ise daha heterojen (karışık) yapıdaki uzay kayalarının stres dağıtma kapasiteleri incelenecek.

Gezegen savunma stratejileri için hayati önem taşıyan bu veriler, gerçek bir tehdit anında nükleer saptırma görevini yüksek güvenle gerçekleştirmemizi sağlayabilir.

Washington, Madrid, Tokyo ve Pekin gibi şehirlerde sıcak günlerin sayısı dikkat çekici şekilde arttı. Analize göre, 43 büyük başkentte 35 dereceyi aşan günler 1994-2003 döneminde yılda ortalama 1062 iken, 2015-2024 yılları arasında bu sayı 1335’e çıktı.

Roma ve Pekin’de aşırı sıcak günler iki katına, Manila’da ise üç katına çıktı. Madrid’de yıllık 35 derecenin üzerindeki gün sayısı 25’ten 47’ye yükseldi. Londra’da ise 30 dereceyi aşan günler iki katına çıktı.

En çok yoksullar etkileniyor IIED araştırmacısı Anna Walnycki, küresel sıcaklıkların hükümetlerin öngördüğünden daha hızlı yükseldiğini vurgulayarak, “Uyum sağlayamamak milyonlarca kent sakininin tehlikeli koşullarda yaşamak zorunda kalması demek. En ağır etkiyi düşük gelirli ve plansız bölgelerde yaşayan insanlar hissedecek” dedi. Dünyadaki kent nüfusunun üçte birinin gecekondu bölgelerinde yaşadığına dikkat çekildi.

Ölümcül sonuçlar Fosil yakıtların yol açtığı küresel ısınma, son 30 yılda milyonlarca erken ölüme sebep oldu. 2024 yazında Mısır’dan Japonya’ya kadar rekor sıcaklıklar kaydedildi. Japonya temmuz ayında 41,2 derece ile tarihinin en yüksek sıcaklığına ulaştı; 10 binden fazla kişi hastanelik oldu. Avrupa’da haziran-ağustos aylarında en az 16 bin 500 kişi sıcaklara bağlı yaşamını yitirdi.

Yeni girişimler Küresel Uyum Merkezi (GCA), “The Heat is On” kampanyasıyla gölgelik alanlar, serinleme merkezleri, erken uyarı sistemleri ve iklim dostu çalışma saatleri gibi çözümleri yaygınlaştırmayı hedefliyor. GCA Başkanı ve Senegal’in eski lideri Macky Sall, “Aşırı sıcak artık uzak bir tehdit değil; halkımızı, ekonomimizi ve geleceğimizi tehdit ediyor” dedi.

Hükümetlere eleştiri İngiltere’de iklim krizine karşı hazırlıkların “yetersiz, parçalı ve dağınık” olduğu yönünde resmi uyarılar yapıldı. Walnycki, yalnızca klima kullanımının çözüm olmayacağını belirterek, şehirlerin binalarda yalıtım ve havalandırmayı geliştirmesi, gölgelik alanlar oluşturması ve sıcak hava planlarını hızla devreye sokması gerektiğini ifade etti.

Dezenformasyonla Mücadele Merkezinden (DMM) yapılan açıklamada, bazı basın organlarında ve sosyal medyada "Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a KAAN uçaklarının motorları hakkında bilgi verilmediği veya yanlış bilgi verildiği" yönünde dolaşıma sokulan iddiaların dezenformasyon ürünü olduğu belirtildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Savunma Sanayii İcra Komitesi Başkanı olarak stratejik yatırımlara doğrudan liderlik ettiği vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi.

"Milli Muharip Uçak KAAN ve milli motor geliştirme programı, Sayın Cumhurbaşkanımızın vizyonu, iradesi ve kararlılığı doğrultusunda, Savunma Sanayii Başkanlığımızın koordinasyonunda ve Türk mühendislerinin fedakarane gayretleriyle ilerlemektedir. Dolayısıyla Cumhurbaşkanımızın stratejik yatırımla ilgili bilgilendirilmediği veya yanlış bilgilendirildiği iddiaları, Cumhurbaşkanlığı makamını hedef alan açık bir dezenformasyon girişimidir. Kamuoyunun, Milli Savunma Sanayi gibi stratejik bir konuda spekülasyonlara itibar etmemesi ve yalnızca resmi kurumların açıklamalarını dikkate alması önem arz etmektedir."

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen Taş Tepeler Projesi kapsamında 2025 yılı kazı çalışmaları 10 ayrı alanda sürüyor. Bu alanlardan biri olan Karahantepe’de gerçekleştirilen son kazılarda, ilk kez insan yüzü betimli bir T biçimli dikili taş gün yüzüne çıkarıldı.

12 bin yıl öncesinden gelen yüz Göbeklitepe ve çevresinde bulunan T biçimli dikili taşların üzerlerindeki kol ve el kabartmaları, uzun süredir bu taşların insanı sembolize ettiği düşüncesini güçlendiriyordu. Karahantepe’de ortaya çıkarılan bu yeni buluntu ise, ilk kez bir T biçimli dikili taş üzerinde insan yüzünün işlenmiş olmasıyla Neolitik dönem araştırmalarında yeni bir dönüm noktası olarak nitelendiriliyor.

Karahantepe'de 12 bin yıl öncesine ait insan yüzlü dikili taş bulundu

Dikili taşın üst kısmında yer alan yüz betimi; keskin hatları, derin göz çukurları ve küt biçimli burnuyla Karahantepe’de daha önce bulunan insan heykelleriyle benzer bir üslup taşıyor. Bu keşif, Neolitik insanın yalnızca teknik ustalığını değil, kendini ifade etme biçimini ve soyut düşünme gücünü de ortaya koyuyor.

İnsanı sembolleştiren ilk anlatım T biçimli dikili taşların çatı taşıyıcısı olmanın ötesinde sembolik bir anlam taşıdığı uzun süredir kabul ediliyordu. Ancak bu keşifle birlikte, bu taşların yalnızca insanı temsil etmediği, ilk kez yüz hatlarıyla insanın kendisini doğrudan betimlediği de anlaşıldı.

Karahantepe'de 12 bin yıl öncesine ait insan yüzlü dikili taş bulundu

Taş tepeler: İnsanlık tarihine açılan kapı Yaklaşık 12 bin yıl öncesine uzanan Taş Tepeler Projesi, insanlığın yerleşik yaşama geçiş sürecini ve inanç dünyasındaki dönüşümünü belgeleyen en kapsamlı arkeolojik girişimlerden biri. Anadolu’nun güneydoğusunda yürütülen çalışmalar, insanlık tarihinin bilinen en erken dönemlerine dair yeni bilgiler sunmaya devam ediyor.